KunstProject Armengraf Ten Post/Wittewierum

 

Inleiding

Vanaf 1900 werden in veel dorpen en steden eigen begraafplaatsen ingericht.

Op veel begraafplaatsen was een deel van de grond eigendom van de gemeente.

Daar werd “vanwege de gemeente” begraven. Het ging dan vaak om arme mensen die zelf geen geld hadden om de kosten te betalen. Daarom werd dit vaak achter op de begraafplaats gelegen deel de armenlap genoemd.

De mensen die daar liggen hebben destijds geen grafsteen gekregen.

De Historische Vereniging Ten Post e.o. (HVTP) is van mening dat deze mensen een volwaardig gedenkteken verdienen. Wij willen dit realiseren via een kunstopdracht. Middels onderliggend stuk willen wij kunstenaars uit de gemeente Ten Boer inzicht geven in de (historische) achtergronden van het project, welke voorwaarden er worden gesteld aan het te realiseren kunstwerk, wat het beschikbare financiële kader is en welke procedure wij als stichting hanteren. Op basis van de informatie van dit stuk hopen wij dat kunstenaars uit de gemeente Ten Boer geïnspireerd raken tot het indienen van een ontwerp en een bijdrage willen leveren aan de historie van Ten Post.

 

Wie zijn wij?

De HVTP heeft zich als doel gesteld het verzamelen, behouden en presenteren van materiaal over de historie van Ten Post en omstreken. De stichting is in 2007 opgericht en kent een kleine 80 leden en donateurs. Jaarlijks worden een aantal activiteiten georganiseerd, zoals lezingen, tentoonstellingen en een historische wandeltocht. Ook wordt een uitgebreide site onderhouden, www.hvtp.nl, met daarop veel oude foto’s van Ten Post. De bezieling en het enthousiasme van de mensen (vroeger en nu) staat centraal in haar activiteiten.

 

Doel van het project Armengraf

De begraafplaats ligt tussen Ten Post en Wittewierum en is eigendom van de Vereniging tot instandhouding van een Begraafplaats te Wittewierum. Het doel van het Project Armengraf is om te komen tot een monument/kunstwerk ter herinnering aan de mensen die anoniem zijn begraven op de begraafplaats te Ten Post/Wittewierum.

 

De Historische Vereniging Ten Post (HVTP) weet van 30 personen de identiteit. 8 personen zijn annoniem. De HVTP vindt dat deze 38 mensen een volwaardig gedenkteken verdienen. Op deze manier worden deze doden uit de anonimiteit gehaald en wordt tevens een stukje historie weer zichtbaar. Het gaat om de volgende graven/ personen:

 

L1            Levenloos geboren kind van J.Huisman? en Fr.Tjoelker                                                                                                   07-02-1921

 

M1           Niet bekend

M2           Levenloos geboren kind van Jakob van Bruggen.

M3           Lammechien Bakker dochter van Harm Bakker 21 jaar

M4           Harm Bakker echtgenoot van Fr.Poort  59 jaar                                                                                                                     05-09-1939

M5           Berendina Bakker dochter van H.Bakker 43 jaar                                                                                                                  ??-04-1952

M6           Niet bekend

M7           Grietje Bakker dochter van H.Bakker 54 jaar                                                                                                                        25-01-1961

M8           Derktje Bakker dochter van H.Bakker 52 jaar                                                                                                                      12-10-1966

M9           `Trijntje Poort weduwe van H.Bakker 88 jaar                                                                                                                       21-11-1967

M10         Niet bekend

M11         Levenloos geboren kind van K.Maarhuis en H.Dethmer                                                                                                   ??-02-1917

 

N1            Niet bekend

N2            Levenloos geboren kind van Jakob van Bruggen                                                                                                                 28-02-1911

N3            Aalje van Bruggen zoon van J.van Bruggen 7? Jaar                                                                                                            01-08-1917

N4            Ebeltje Hamming 93 jaar                                                                                                                                                              24-11-1911

N5            Martje ter Laan weduwe van J.Nijbo?rg 70 jaar                                                                                                                 24-03-1919

N6            Gerrit Compaan 65 jaar                                                                                                                                                             02-01-1912

N7            Niet bekend

N8            kind van Tije Wiltjer                                                                                                                                                                01-03-1912

N9            Niet bekend

N10          Levenloos geboren kind van Elle Slager                                                                                                                               14-04-1913

N11          kind van Kl.Maarhuis 2 jaar                                                                                                                                                   20-01-1916

N12          Alberdina Maarhuis dochter van Kl.Maarhuis 3 maand?                                                                                                09-03-1914

N13          Niet bekend

N14          Hilje Vos, dochter van Arend Vos                                                                                                                                         13-09-1914

N15          Niet bekend

N16          Elizabeth Wierenga echtgenoot van P.Steenbergen 69 jaar                                                                                           17-11-1911

N17          Emma Nijboer  ????  1 jaar                                                                                                                                                     22-06-1917

N18          Niet bekend

N19          Pyterke Wierenga dochter van Wierenga 3 maand.                                                                                                          03-10-1921

N20          Antje Copinga dochter van J.Copinga schipper te Leek                                                                                                   08-11-1921

N21          Levenloos geboren kind van Martje Bakker dochter van H.Bakker                                                                              12-05-1932

N22          Alfien Bakker dochter van T.Bakker 6 maanden                                                                                                                24-03-1926

N23          Levenloos geboren kind van J.van der Beek                                                                                                                      11-03-1927

N24          Jacob Laninga zoon van Harm Laninga  1 ½ jaar                                                                                                            09-03-1935

N25          Jacob Laninga zoon van Harm Laninga  8 maand                                                                                                           06-03-1937

N26          Levenloos geboren kind van L.Kort en H.Pentinga                                                                                                         13-01-1938

 

 

Inhoudelijk kader

De kunstenaar dient bij het ontwerp van het kunstwerk rekening te houden met het volgende inhoudelijke kader:

 

Het te realiseren kunstwerk moet recht doen aan de omgeving. Hiermee wordt gedoeld op de landelijke ligging van de begraafplaats en op de functie van het terrein: een respectvolle rustplaats voor hen die gestorven zijn en voor hen die achtergebleven zijn.

 

Het kunstwerk moet recht doen aan de gelijkheid van de mensheid. Op de begraafplaats liggen jonge kinderen, vaders, moeders etc. met elk hun eigen te respecteren identiteit.

 

Het kunstwerk mag niet provoceren. De beeldtaal mag geen extremistische, discriminerende of beledigende reacties oproepen

 

Centraal moet staan een waardig gedenken van de mensen die anoniem begraven zijn. De thema’s die gebruikt kunnen worden zijn de dood, de historie van Ten Post/Wittewierum, vergankelijkheid, anonimiteit en leven.

 

Het kunstwerk/gedenkmonument mag geen groot monumentaal kunstwerk worden (hoort niet bij de plek), moet op de armenlap geplaatst worden en mag niet te diep gefundeerd worden. Het ontwerp moet minstens 15 jaar kunnen blijven staan.

 

Het kunstwerk hoeft niet per definitie één object te zijn, het kan ook iets zijn wat verspreid wordt over het armengraf. De (globale) locatie van de armenlap staat aangegeven in bijgevoegde tekening van de totale begraafplaats. De zwarte pijl wijst de armenlap aan, zie bijlage.

 

Op of bij het kunstwerk komt een plaquette met daarop de namen/ graven van de personen die begraven zijn. Dit hoeft geen onderdeel te worden van het kunstwerk zelf.

 

Het kunstwerk moet onderhoudsarm zijn, het onderhoud aan de omgeving (maaien, snoeien etc.) niet belemmeren en niet té vandalismegevoelig zijn.

 

Organisatie

Het kunstwerk wordt gerealiseerd in opdracht van de Historische Vereniging Ten Post. Deze draagt het werk na realisatie over aan de Vereniging tot instandhouding van een Begraafplaats te Wittewierum, welke daarna ook de beheerder worden van het kunstwerk. De HVTP heeft de coördinatie over de uitvoering van het kunstproject. Zij verzorgt de communicatie, regelt en bewaakt de financiën, onderhoudt de contacten met de kunstenaars en zorgt voor draagvlak bij de gebruikers van de begraafplaats. Hieronder worden de volgende partijen verstaan:

 

· Vereniging Begraafplaats Wittewierum

· Uitvaartvereniging Ten Post e.o.

· Vereniging Dorpsbelangen Ten Post

· De bewoners van Wittewierum en Ten Post

· De nabestaanden, voor zover bekend en/of te achterhalen

 

Voorwaarden

Voor de ontwerpopdracht komen enkel kunstenaars in aanmerking die woonachtig zijn in de gemeente Ten Boer. Hiertoe wordt een oproep geplaatst in Buurcontact en wordt de Stichting Kat benaderd.

 

De kunstenaars die een ontwerp indienen bij de HVTP krijgen hiervoor GEEN honorarium.

 

Het ontwerp laat duidelijk de vormen/ ideeën van het kunstwerk zien. In het ontwerp verstrekt de kunstenaar ook informatie over de begroting van het kunstwerk (ontwerp en realisatie) en het onderhoud.

 

De kunstenaar voegt bij het ontwerp zijn cv en een aantal voorbeelden van eerder gerealiseerde kunstwerken (minimaal 2, maximaal 4).

 

Het maximale budget dat beschikbaar is voor het ontwerp en de realisatie (honorarium, materiaalkosten, plaatsing) is  € 3500,-- incl. BTW.

 

De ontwerpen kunnen tot uiterlijk 23 april 2010 worden ingediend bij de HVTP, bij of middels bovenstaande contactgegevens.

 

Onderdeel van de selectieprocedure vormt een presentatie van alle ontwerpen aan de dorpsbewoners van Ten Post en Wittewierum. In deze ronde wordt de mening van de dorpen gepeild.

 

De uiteindelijke selectie van het winnende ontwerp gebeurt d.m.v. een selectiecommissie, bestaande uit vertegenwoordigers van de HVTP, de begraafplaats en dorpsbelangen. Deze commissie kiest het uiteindelijke winnende ontwerp.

 

Het winnende ontwerp wordt in principe uitgevoerd, afhankelijk van de te werven fondsen. Voor de fondsenwerving werkt de kunstenaar de schetsontwerpen verder uit.

 

De kunstenaar van het winnende ontwerp mag ongeveer 1/3 van het budget begroten als honorarium (€ 1.100,-- incl. BTW).

 

Indien de middelen gevonden zijn voor de realisatie van het kunstwerk, krijgt de kunstenaar van de HVTP de opdracht om het schetsontwerp van het gekozen kunstwerk uit te voeren: de realisatie van het kunstwerk

 

In het geval de financiën niet gevonden worden voor de realisatie van het kunstwerk ontvangt de kunstenaar van het gekozen kunstwerk een compensatie van € 150,--  incl. BTW.

 

Alle ontwerpen worden eigendom van de HVTP en mogen gebruikt worden in uitingen, onder vermelding van de naam van de kunstenaar.

 

 

De ontwerpen moeten uiterlijk 23 april 2010 zijn ingediend bij bovenstaande contactgegevens. Wij wensen iedereen veel inspiratie, plezier en succes toe. Voor meer informatie over de begraafplaats, de historie van Ten Post kunt u terecht op de website van de Historische Vereniging Ten Post (www.hvtp.nl). U kunt ook bellen met Teije Penninga (secr. HVTP), 050-3023313 voor meer (historische) informatie over de begraafplaats. Voor meer informatie over de kunstopdracht en de procedure kunt u contact opnemen met Eline van Rossem, 050-3025000.

 

 

 

Het bestuur van de HVTP 

 

 

 

 

 

Bijlage: Tekening begraafplaats met armenlap

VTP

Historische Vereniging Ten Post

t.a.v. Kunstproject Armenlap

Eestumerweg 29

9792 RB  Ten Post

Tel: 050-3025000

www.hvtp.nl

EvRossem@kpnplanet.nl